Asperge

Standplaats en licht

Asperge wil volle zon, zonder schaduw van een boom of haag in de buurt. Omdat het bed vijftien jaar of langer op dezelfde plek blijft staan, kies je die plek best zorgvuldig vanaf het begin: een open vak, weg van bomen waarvan de wortels in de diepte zouden concurreren met de aspergewortels.

Een apart hoekje van de moestuin werkt goed, want asperge houdt er niet van gestoord te worden door de wisselteelt van buurgewassen. Reken ruim: een plantgeul neemt meer plaats in dan verwacht, en de wortelstokken breiden zich met de jaren uit.

Water geven

Pas geplante wortelstokken hebben het hele eerste seizoen regelmatig water nodig, terwijl ze de diepe wortels opbouwen die hen later zelfredzaam maken. Op zandige of zandlemige grond, die snel doorlaat en weinig water vasthoudt, vraagt dat eerste jaar bijzondere aandacht: een uitgedroogde jonge rij haal je moeilijk terug zodra de wortels zijn verschrompeld.

Daarna wordt asperge een van de soberste planten van de moestuin: wortels die vanaf het derde jaar een meter en dieper gaan, halen water nog lang nadat de mulch aan de oppervlakte is opgedroogd. Tijdens de oogst geeft royaal maar ruim gespreid gieten stevigere stengels dan veel kleine beurten, zeker in een droog voorjaar, wat in gematigde klimaten steeds vaker voorkomt.

Vermijd wel elk staand water rond de kroon, of het nu van slecht gericht gieten komt of van een bodem die is dichtgeslagen: dat is de belangrijkste oorzaak van rottende wortelstokken, ruim voor het watertekort. Aan het einde van het seizoen laat je het loof vergelen zonder meer te gieten: de plant gaat vanzelf in rust en heeft geen bodemvocht meer nodig.

Grond en verpotten

Asperge wil een diepe, lichte en vooral goed doorlatende grond. Een zandige of zandlemige bodem past haar uitstekend; een zware kleigrond die in de winter water vasthoudt, doet de wortelstokken rotten en kan het bed al de das omdoen voor het goed en wel is aangeslagen.

Verwijder stenen en wortelonkruid van het perceel voor je de plantgeul graaft: de stengels, die zich al groeiend een weg door de grond duwen, vervormen bij het kleinste obstakel. Een royale gift goed verteerde compost op de bodem van de geul, ingewerkt bij het planten, geeft de teelt een goede start voor de vijftien jaar die volgen.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Asperge is volledig winterhard: de wortelstokken in de grond hebben geen last van vorst of sneeuw, en ze doorstaan de winters van USDA-zones 3 tot 8 zonder enige in te plannen bescherming. Het loof verkleurt en verdroogt aan het einde van het groeiseizoen, de plant gaat in rust en loopt het volgende voorjaar vanzelf weer uit.

De echte drempel zit in de bodem, niet in de lucht: de stengels beginnen op te komen zodra de grond in de diepte 8 tot 10 graden haalt, maar de groei wordt pas echt snel boven 18 tot 20 graden, waar een stengel op één mooie dag meerdere centimeters kan winnen. Tuinders mikken op die drempel door enkele weken voor de hergroei zwart plastic folie over de rug te spannen, wat de oogst twee tot drie weken vervroegt, een truc die met een gewoon zwart zeil ook in een moestuin lukt.

Het enige overblijvende risico is late vorst, die jonge, al bovengrondse stengels na een vroeg voorjaar zwart doet uitslaan, zonder de plant zelf of de volgende oogsten in gevaar te brengen.

Snoeien en onderhoud

Asperge wordt niet gesnoeid in de gebruikelijke zin. De belangrijkste taak is de oogst van de stengels stop te zetten met Sint-Jan, eind juni, en de scheuten daarna vrij te laten doorgroeien. Die veren dragende scheuten, anderhalve meter hoog en meer, bouwen via fotosynthese de reserves op die de wortelstok voor volgend jaar opslaat.

In de herfst, zodra het loof na de eerste vorst goed vergeeld en verdroogd is, snij je de scheuten enkele centimeters boven de grond af. Snij ze nooit groen af: net terwijl ze vergelen, verplaatst de plant haar suikers naar de wortels.

Ziekten en plagen

Het aspergehaantje is de opvallendste plaag: dit kleine rood-zwarte kevertje met een metaalglans legt eitjes op de scheuten, en de grijze larven kunnen het loof binnen enkele dagen kaalvreten als je ze hun gang laat gaan. Met de hand rapen zodra je de eerste exemplaren ziet, het liefst vroeg in de ochtend wanneer ze nog stram zijn van de kou, blijft in de moestuin de meest doeltreffende methode.

Aspergeroest vormt in de nazomer oranje, later bruine pukkeltjes op de scheuten, aangewakkerd door blijvende vochtigheid tussen te dicht opeen geplante rijen. De aspergevlieg legt dan weer eitjes in de jonge stengels, waarvan de larven gangen vreten die de oogst onbruikbaar maken. Voldoende plantafstand en een grondige opruiming van het loof in de herfst houden alle drie de problemen tegelijk onder controle.

Vermeerdering

Asperge wordt bijna altijd vermeerderd via wortelstokken, die vlezige, stervormige wortels die je in het voorjaar plantklaar koopt bij een kweker of tuincentrum. Dat is voor de hobbytuinier veruit de eenvoudigste en snelste weg, want zo sla je de twee tot drie jaar zaaiwerk over die anders nodig zijn voor je een plantbare wortelstok hebt.

Zaaien blijft mogelijk voor wie nieuwsgierig is, tegen het einde van de winter in een pot, maar vraagt nog meer geduld: reken op ongeveer een jaar kweken voor je een wortelstok krijgt die het waard is om definitief uit te planten. Goed om te weten: asperge is tweehuizig, met aparte mannelijke en vrouwelijke planten. De moderne rassen die als wortelstok verkocht worden, zijn bijna allemaal mannelijke hybriden, productiever, omdat vrouwelijke planten energie steken in sierlijke maar voor de oogst nutteloze rode bessen.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Heb geduld: oogst de eerste twee jaar na het planten niets, laat de plant eerst reserves opbouwen voor je de eerste stengel snijdt.
• Stop de oogst altijd met Sint-Jan eind juni, ook al komen er nog stengels bij: een te lang gerekte oogst put de wortelstok uit voor de volgende jaren.
• Winterse waterverzadiging doodt wortelstokken zekerder dan vorst: is je grond zwaar, hoog dan de geul op als een goed doorlatende wal met grof zand.
• Let vanaf het voorjaar op het aspergehaantje: raap het vroeg in de ochtend met de hand op, terwijl het nog stram is van de kou en makkelijk te vangen.