Kerstcactus

Standplaats en licht

Anders dan woestijncactussen houdt de Schlumbergera niet van volle zon: als onderbegroeiingsplant wil hij fel maar gefilterd licht. Een plek bij een oost- of noordraam, of iets terug van een licht raam, past hem heel goed. De directe zomerzon kleurt de stengels rood en verbrandt ze.

Het licht speelt een sleutelrol in de bloei. In de herfst brengen de korter wordende dagen, samen met de frisheid, de knoppen op gang. In ons klimaat doen de lange nachten van de Belgische herfst dit werk vanzelf: je mag de plant alleen niet dwarsbomen met kunstlicht ’s avonds in de kamer waar hij de herfst doorbrengt.

Water geven

De kerstcactus is geen vlezige woestijnplant en houdt niet van langdurige droogte, maar hij verafschuwt overtollig water. Geef water wanneer de eerste centimeter van het substraat is opgedroogd, ongeveer eenmaal per week tijdens de groei. Leeg altijd de schotel.

Het gietschema volgt de bloei. Tijdens de knopvorming en de bloei, in de herfst en de winter, houd je het substraat licht vochtig zonder schommelingen, want waterstress doet de knoppen vallen. Na de bloei las je enkele weken pauze in door minder te gieten, en hervat je in de lente normaal. Water op kamertemperatuur, bij voorkeur zacht, is ideaal.

Grond en verpotten

De Schlumbergera is epifytisch: in de natuur klampen zijn wortels zich vast aan de schors, niet aan zware aarde. Hij heeft dus een zeer doorlatend en luchtig substraat nodig. Een potgrond voor cactussen en vetplanten, of een mengsel van potgrond, fijne schors en perliet, is perfect. De pot moet gaten hebben.

Verpot slechts om de drie of vier jaar, net na de bloei, in een nauwelijks grotere pot. Deze plant bloeit trouwens beter wat krap in zijn pot, dus het is nutteloos hem te vaak of te groot te verpotten.

Temperatuur en luchtvochtigheid

In volle groei voelt de kerstcactus zich thuis tussen 18 en 22 graden. Maar de frisheid speelt in de herfst een doorslaggevende rol: om de knoppen op gang te brengen, heeft hij enkele weken rond 12 tot 15 graden ’s nachts nodig, tegelijk met de korter wordende dagen. Onder 7 graden lijdt hij, en hij verdraagt geen enkele vorst.

Deze eis past goed bij het Belgische klimaat. In de herfst bootsen een weinig verwarmde kamer, een vorstvrije veranda of een frisse vensterbank precies de omstandigheden na die de plant nodig heeft. De echte valstrik is dan de winter in volle bloei: eenmaal de knoppen gevormd, houd je de plant weg van gloeiende radiatoren en tocht, waarvan de temperatuurschommelingen bloemen en knoppen doen vallen.

Snoeien en onderhoud

Na de bloei, in de lente, kun je de stengels inkorten om de plant te verdichten. Het volstaat om een of twee segmenten aan het uiteinde van elke stengel af te knijpen of voorzichtig af te draaien: de plant vertakt zich op die plek en wordt bossiger, en dus bloemrijker de volgende winter.

Gooi de afgenomen segmenten niet weg, ze bewortelen heel gemakkelijk. Verwijder mettertijd de uitgebloeide bloemen en de verdroogde of verschrompelde segmenten aan de basis. Dat is al het onderhoud dat deze plant nodig heeft.

Ziekten en plagen

De kerstcactus is robuust. Zijn grootste vijand is rot, aan de basis van de stengels of aan de wortels, veroorzaakt door overtollig water en een slecht doorlatend substraat: segmenten die slap worden, vergelen of vallen, een bruine en zachte basis. Verminder dan het water geven, en beworteld dringend de gezonde segmenten als de basis is aangetast.

Wat plagen betreft, let op de wolluizen, kleine witte wollige klompjes tussen de segmenten, vaker in de winter. Verwijder ze met een in verdunde brandspiritus gedrenkt wattenstaafje. Het vallen van de knoppen is geen ziekte: het komt bijna altijd door een verandering van plaats, een temperatuurschommeling of onregelmatig water geven tijdens de bloemvorming.

Vermeerdering

Het is een van de eenvoudigste planten om te vermeerderen. In de lente, na de bloei, maak je voorzichtig een stukje van twee of drie segmenten los door het aan een geleding af te draaien. Laat de snede een dag of twee in de open lucht drogen zodat ze dichtgroeit, wat rot voorkomt.

Plant het stukje dan een of twee centimeter diep in een doorlatend, nauwelijks vochtig substraat. De beworteling duurt enkele weken. Door meerdere stekken in dezelfde pot te steken, krijg je snel een goed gevulde plant. Zo worden de oude familieplanten doorgegeven, vaak honderd jaar oud.

Giftigheid

Niet giftig voor katten, honden en kinderen. Een bloeiende plant die je zonder gevaar in huis kunt houden met dieren, ook al kun je de kat beter niet met de stengels laten spelen.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Het is geen woestijncactus: hij komt uit de Braziliaanse onderbegroeiing, wil gefilterd licht en houdt niet van langdurige droogte.
• De Belgische herfst doet het werk: frisse nachten (12 tot 15 graden) en korte dagen zonder kunstlicht ’s avonds brengen de bloei op gang.
• Eenmaal de knoppen gevormd, verplaats je de plant niet meer: temperatuurschommelingen doen bloemen en knoppen vallen.
• Elk in de lente afgenomen segment beworteld gemakkelijk; zo worden de oude familieplanten doorgegeven.