Olijfboom

Standplaats en licht

De olijfboom wil volle zon, zonder compromis. Geef hem de warmste en lichtste plek die u hebt: de zuidkant van een terras, een goed geëxposeerde muur, een hoek die de hele dag bakt. Hoe minder zon hij krijgt, hoe meer hij uitrekt, kaal wordt en die dichte vorm verliest die heel zijn charme uitmaakt.

In pot is het voordeel duidelijk: u volgt het licht en haalt de boom voor de winter binnen. In volle grond houdt u hem voor een echt beschut microklimaat, geleund tegen een naar het zuiden gerichte gevel die de warmte ’s nachts teruggeeft. In halfschaduw, onder onze toch al zonarme hemel, kwijnt hij weg.

Water geven

Hier spelen de meeste mislukkingen zich af. De olijfboom vreest overtollig water veel meer dan droogte. In pot geeft u in de zomer regelmatig water, maar laat het substraat tussen twee beurten goed opdrogen: men wacht tot het oppervlak over enkele centimeters droog is voor men opnieuw water geeft. Een dorstige olijfboom houdt zonder morren stand, een verdronken olijfboom rot aan de wortels.

In de winter snijdt u vrijwel alles terug. Beschut en koel staat de boom op waakvlam en verbruikt bijna niets: een bodem die vochtig en koud blijft, betekent gegarandeerde rot. Wat water af en toe zodat de kluit niet volledig uitdroogt volstaat ruimschoots.

Grond en verpotten

Het ordewoord is drainage. De olijfboom groeit in de stenige, arme gronden van zijn land van herkomst, hij verafschuwt zware gronden die water vasthouden. In pot maakt u een mengsel dat het water laat wegvloeien: potgrond, een derde grof zand of lavasteen, en een goede laag kleikorrels of grind op de bodem. In volle grond past enkel een lichte en verhoogde bodem, corrigeer anders met grind en zand bij het planten.

Verpot in een grote pot, zwaar en stabiel, met een gat in de bodem. Een te krappe pot droogt in de zomer te snel uit en vermoeit de boom. Verpot om de twee tot drie jaar in het voorjaar, vernieuw het substraat en controleer of niets de drainage verstopt. Een pot die water op de bodem houdt, doodt de olijfboom onder onze regen zekerder dan de koude.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Het kritieke Belgische punt past in één zin: het is niet zozeer de koude die de olijfboom hier bedreigt, het is de koude gecombineerd met vocht. Droog en goed ingeburgerd verdraagt hij korte vorst van min 8 tot min 10 graden. Maar onze zachte, grijze en doorweekte winters zijn hem fataler dan een echte droge vorstprik, omdat de met water verzadigde wortels bevriezen en rotten.

In de praktijk neemt men in zone 8a geen risico. Van november tot april brengt de olijfboom in pot de winter door in koud, licht, vorstvrij beschut: onverwarmde serre of veranda, koude serre, lichte garage. Men zoekt niet de warmte, men zoekt het vorstvrije en het licht. In volle grond reserveert u hem een zeer beschut en gedraineerd microklimaat, en beschermt u stam en voet met een winterdoek en een goede mulch tijdens nachten met strenge vorst, zonder ooit te garanderen dat hij een strenge winter doorkomt.

Snoeien en onderhoud

Snoei op het einde van het voorjaar, zodra elk vorstrisico voorbij is en de hergroei goed op gang is. Het doel is het centrum uit te lichten en een open vorm te houden, in bekervorm: men verwijdert dood hout, kruisende takken en die het hart verstoppen, zodat licht en lucht circuleren. Een te dichte olijfboom wordt slecht droog en trekt problemen aan.

De rest van het onderhoud is licht. Een gift meststof voor citrus- of mediterrane planten van het voorjaar tot het einde van de zomer ondersteunt een boom in pot, waarvan het substraat uitput. Ruim de gele bladeren gevallen aan de voet op om geen vocht te laten liggen, en houd de onderkant van het loof in het oog waar ongedierte zich nestelt.

Ziekten en plagen

In ons vochtige klimaat komt het echte gevaar van het water. De wortelrot door overmatig water geven of door een bodem die niet draineert is de eerste doodsoorzaak van de olijfboom bij ons: doffe bladeren, een boom die zonder zichtbare reden achteruitgaat, vaak te laat wanneer men het merkt. In een vochtige winter is bladval frequent, soms onschuldig als de boom enkel gestrest is, ernstiger als de wortels lijden.

Aan de kant van het ongedierte let u op de schildluizen, frequent in pot en beschut: ze kleven aan de stengels en de onderkant van de bladeren, scheiden een honingdauw af waarop de roetdauw zich vestigt, die zwarte, kleverige aanslag. De olijfmot kan ook bladeren, bloemen en vruchten aantasten. Douche het loof af, breng zwarte zeep of een witte olie aan op de schildluishaarden, en verlucht om korte metten te maken met het vocht dat dit alles bevordert.

Vermeerdering

Stekken is de meest toegankelijke weg. Neem in de zomer halfverhoute scheuten van vijftien centimeter, verwijder de onderste bladeren, doop de basis in een stekhormoon en plant in een zeer goed drainerend zandig mengsel, afgedekt en in de warmte. De beworteling is traag en grillig, reken op meerdere maanden en aanvaard mislukkingen: dat is normaal bij de olijfboom.

Zaaien bestaat maar vraagt geduld en geeft bomen die verschillen van de moederplant, vaak lang om zich te vormen. Voor de meeste tuiniers blijft het eenvoudigste een reeds gevormd exemplaar in de tuincentrum te kopen en het in de goede omstandigheden te zetten. Een goed geleide olijfboom leeft heel lang, de aanvankelijke uitgave rendeert zich over decennia.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• De drainage vóór alles: een pot die water op de bodem houdt doodt de olijfboom zekerder dan de koude. Zand, lavasteen en kleikorrels op de bodem, altijd.
• Laat hem in de winter in zone 8a niet buiten. Haal hem vorstvrij en licht binnen van november tot april, het is het koude vocht dat hem doodt, niet de droge vorst.
• Geef weinig water en laat opdrogen tussen twee. In de winter beschut bijna niets: een droge olijfboom komt de winter door, een verdronken olijfboom rot.
• Mik hier niet op een olijvenoogst. Het is een mooie sierboom met zilverkleurig loof, neem hem voor wat hij is.