Clivia

Standplaats en licht

De clivia komt uit het struikgewas, dus ze haat de directe zon, die haar blad verbrandt en verkleurt. Geef haar fel maar gefilterd licht: een raam op het oosten, of wat terug van een lichter raam. In de zomer past haar een schaduwrijke hoek van de tuin of het terras heel goed, beschut voor de middagzon.

Vermijd haar te verplaatsen of de pot te draaien wanneer de bloemknoppen zich vormen, ze houdt van stabiliteit. Een te donkere plek geeft mooi blad maar weinig bloemen, te veel zon vergeelt de bladeren: zoek het zachte licht van een licht struikgewas.

Water geven

Tijdens het mooie seizoen, van de lente tot de herfst, geef je regelmatig water zodra de bovenste centimeters van de aarde droog zijn, zonder ooit water in de schotel te laten staan. De clivia slaat reserves op in haar vlezige wortels en verdraagt een lichte vergetelheid beter dan een overschot dat de voet doet rotten.

Het sleutelmoment komt in de winter. Om de bloei voor te bereiden, verminder je het gieten van november tot januari tot bijna niets: hooguit enkele slokjes per maand, net zodat het blad niet verdroogt. Die bijna stop, gecombineerd met de kou, lokt het opschieten van de bloemsteel uit. Hervat een normale watergift zodra de steel verschijnt, vaak in februari.

Grond en verpotten

Een rijke, goed doorlatende potgrond, aangevuld met wat rijpe compost en een handvol zand of perliet, vormt een uitstekend substraat. De clivia houdt niet van mengsels die water vasthouden: haar dikke wortels hebben lucht nodig en rotten in doorweekte aarde.

Houd altijd een goed afvoergat en een laag kleikorrels op de bodem van de pot. Een wat grof substraat, dicht bij dat van een orchidee met toegevoegde potgrond, bootst de luchtige humus van haar oorspronkelijke struikgewas goed na.

Temperatuur en luchtvochtigheid

In volle groei voelt de clivia zich goed tussen 18 en 22 graden, gewone kamertemperatuur. Ze brengt de zomer graag buiten door zodra de nachten weer boven 10 graden komen, maar ze is niet winterhard: ze moet binnen voor de eerste najaarsvorst.

In de winter draait alles om de kou. Zet ze van november tot januari in een koele kamer tussen 8 en 10 graden: een lichte garage, een onverwarmde veranda, een koud trappenhuis. Die rust van acht tot tien weken in de koelte is de voorwaarde voor de bloei. Een plant die de hele winter in een verwarmde woonkamer staat, blijft groen maar bloeit niet.

Snoeien en onderhoud

De clivia snoei je niet echt. Verwijder enkel beschadigde of droge bladeren door ze met schoon gereedschap aan de voet af te knippen. Elk blad telt om de plant te voeden, verwijder dus alleen wat echt dood is.

Na de bloei knip je de uitgebloeide steel aan de voet af zodra hij vergeeld is, tenzij je de zaden wilt oogsten. Maak het blad af en toe schoon met een vochtige doek: haar brede bladeren vangen stof en ademen schoon beter.

Ziekten en plagen

De grootste vijand van de clivia is te veel water, dat de wortelhals en de wortels doet rotten. Een voet die zacht wordt en bladeren die van onderaf vergelen, wijzen bijna altijd op te gulle watergift of een slecht gedraineerde pot. Verlicht de watergift en controleer de drainage.

Wat plagen betreft, let op wolluizen, kleine witte wattige klompjes in de bladoksels, vaak bij planten die ’s winters in een droge kamer staan. Verwijder ze met een in verdunde brandspiritus gedrenkt wattenstaafje. Slakken kunnen aan het blad knabbelen wanneer de plant de zomer buiten doorbrengt.

Vermeerdering

De eenvoudigste manier is het delen van de pollen. Een volwassen clivia maakt scheuten aan de zijkanten: maak bij een verpotting voorzichtig een scheut los met wat wortels en drie of vier bladeren, en verpot hem apart. Doe het vlak na de bloei, in de lente.

Zaaien kan maar vraagt geduld: je moet de goed rijpe rode bessen oogsten, de grote zaden eruit halen en ze warm zaaien. De kieming is traag en een zaailing doet er vijf tot zeven jaar over voor hij bloeit. Delen blijft de weg van de gehaaste tuinier.

Giftigheid

De clivia is giftig. Al haar delen, maar vooral de bladeren, de stelen en de vlezige wortels, bevatten lycorine en andere alkaloïden uit de amaryllisfamilie. Ingeslikt veroorzaken ze speekselvloed, braken, diarree en buikpijn, bij de mens zoals bij kat en hond. De dikke witte wortels zijn bijzonder zwaar geladen: wees voorzichtig bij het verpotten als een dier in de pot woelt.

Het risico blijft matig zolang men de plant niet kauwt, maar houd ze buiten bereik van jonge kinderen en van dieren die aan het blad knabbelen. Draag handschoenen als je huid gevoelig is, want het sap kan irriteren. Bij noemenswaardige inname bel je het antigifcentrum of de dierenarts.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Het geheim van de bloemen: acht tot tien weken koel en droog van november tot januari, in een garage of een onverwarmde veranda. Zonder die koude rust geen bloei.
• Laat ze beknot. De clivia bloeit beter wanneer haar wortels de pot vullen, dus verpot ze maar om de drie of vier jaar.
• Zet ze niet in de volle zon: ze komt uit het struikgewas en haar bladeren verbranden. Lichte schaduw buiten, gefilterd licht binnen.
• Let op kinderen en dieren, de plant is giftig, vooral haar dikke wortels. Was je handen nadat je ze bij het verpotten hebt aangeraakt.