Salie

Standplaats en licht

Salie wil volle zon, punt uit. Het is een plant van de mediterrane helling die minstens zes uur direct zonlicht nodig heeft om compact, kleurrijk en geurig te blijven. In de schaduw of zelfs in halfschaduw wordt ze ijl, schiet ze de hoogte in, maakt ze flauwer blad en wordt ze vatbaar voor ziekten.

Geef haar de warmste en droogste plek van de tuin: een talud dat de middagzon vangt, een muurvoet die de warmte terugkaatst, een verhoogde border. Ze doet het ook heel goed in een grote pot in de volle zon op het terras, op voorwaarde dat het water vrij kan wegvloeien.

Water geven

Eenmaal ingegroeid is salie sober. In volle grond neemt ze meestal genoegen met de regen en vraagt ze alleen water bij echte zomerdroogte. Ze verdraagt vergeten worden veel beter dan een teveel: een voortdurend vochtige bodem is haar veel fataler dan een droge periode.

In pot droogt het substraat sneller uit en vraagt het in het hoogtij van de zomer iets meer opvolging, maar laat het oppervlak altijd drogen tussen twee beurten. Geef water aan de voet, nooit op het blad, en vermijd de avond: blad dat de hele nacht vochtig blijft bij stilstaande lucht lokt meeldauw uit.

Grond en verpotten

Salie vraagt vooral een goed doorlatende bodem. Ze gedijt in arme, steenachtige, kalkrijke grond, waar veel planten het moeilijk hebben. Wat ze niet verdraagt is een zware, kleiige en in de winter met water verzadigde bodem: daar rot ze en verdwijnt ze. Plant haar in zware grond op een klein heuveltje en verlicht het plantgat met grind of grof zand.

Kies voor het planten het voorjaar, zodra de strenge vorst voorbij is. In pot bootst een mengsel van potgrond en een derde zand of grind, met een goed drainagegat en een laag kleikorrels onderin, de droge omstandigheden na die ze graag heeft. Overlaad niet met compost: te veel rijkdom geeft een slappe, minder geurige plant.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Echte salie is een uitgesproken winterharde vaste plant. Goed geworteld verdraagt ze de vorst van een gematigde winter zonder verpinken en behoudt ze een deel van haar grijsgroene blad het hele koude seizoen. Het is niet de thermometer die haar bedreigt. De vakcatalogi geven haar tot USDA-zone 5 op, dus veel scherpere kou dan een oceanische winter brengt.

Het echte kritieke punt is de wintervochtigheid in combinatie met kou. Doorweekte grond die bevriest, zware aarde die maandenlang sponsachtig blijft, en de wortels rotten: de plant loopt slecht uit in het voorjaar of sterft ronduit af. Een gedraineerde, verhoogde plek is meer waard dan alle bescherming. Een jonge salie in het eerste jaar, nog slecht gevestigd, heeft baat bij een lichte mulch van grind of droog blad om haar eerste winter door te komen.

Snoeien en onderhoud

De voorjaarssnoei is het sleutelgebaar. Snoei in maart of april, zodra het gevaar voor strenge vorst geweken is, de plant een goed derde terug om ze compact te houden en ze te dwingen opnieuw uit te lopen vanaf de voet. Zonder deze jaarlijkse snoei wordt de salie kaal, verhouten haar stengels en wordt de plant een geraamte van naakt hout.

De absolute regel: snoei nooit terug in het oude, droge, bladloze hout, want het loopt niet meer uit. Snoei altijd boven een zone die nog scheuten of groene ogen draagt. Een lichte toppen tijdens het seizoen onderhoudt de vorm, en het wegknippen van de uitgebloeide bloemstelen na de bloei in juni houdt de plant net.

Ziekten en plagen

Meeldauw is de meest voorkomende ziekte onder een koel, vochtig klimaat. Ze uit zich als een wit, poederachtig vilt op de bladeren, vooral bij vochtig, stilstaand weer, wanneer de lucht niet circuleert. Men beperkt ze door de planten verder uit elkaar te zetten, een goed geventileerde en zonnige plek te houden en het blad niet nat te maken. Wortelrot, veroorzaakt door een in de winter te vochtige bodem, blijft het dodelijkste gevaar voor de plant.

Wat plagen betreft is salie eerder rustig: haar aromatische blad houdt veel insecten weg. Cicaden kunnen bij warm weer lichte prikjes op de bladeren achterlaten, en enkele slakken kunnen de tere jonge scheuten in het voorjaar aanvreten. Niets ernstigs op een goed ingegroeide, goed geplaatste plant.

Vermeerdering

Stekken is de eenvoudigste en betrouwbaarste methode. Neem in de zomer een niet-bloeiende stengel van tien tot vijftien centimeter, verwijder de onderste bladeren en plant ze in een zandig, net vochtig gehouden mengsel. De beworteling duurt enkele weken. Afleggen werkt ook heel goed: leg een soepele stengel op de grond, bedek een deel met aarde, ze wortelt vanzelf en u scheidt ze het volgende seizoen af.

Het delen van een oude pol in het voorjaar verjongt een oude, kaal wordende plant. Zaaien kan maar is traag en onzekerder: zaai in het voorjaar op een warme plek, de opkomst is grillig en het duurt twee jaar tot een mooie plant. Voor een paar planten blijft de stek veel sneller.

Giftigheid

Onschadelijk in culinaire hoeveelheden. Het is de etherische olie van echte salie, rijk aan thujon, die niet in grote hoeveelheden mag worden ingenomen: in hoge doses wordt ze neurotoxisch. Een aftreksel of enkele blaadjes in een gerecht vormen helemaal geen probleem.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Niet de kou doodt de salie maar de wintervochtigheid. Plant op een heuveltje of in een gedraineerde pot, met grind in de grond.
• Snoei in het voorjaar, in maart of april, nooit in het najaar. Snoei een derde terug om een compacte plant te houden die niet kaal wordt.
• Snoei nooit in het oude, droge, naakte hout: het loopt niet meer uit. Snoei altijd boven een zone die nog groen draagt.
• Om gratis te vermeerderen, steek in de zomer een niet-bloeiende stengel in een zandig mengsel: hij wortelt in enkele weken.