Boon

Standplaats en licht

De boon wil zon en warmte. Reserveer voor haar een goed belicht, open bed, beschut tegen de koude winden die de jonge stengels breken. Een ligging pal op het zuiden of een goed warme hoek van de moestuin geeft haar de beste groei.

De stokvariëteiten klimmen moeiteloos tot anderhalve of twee meter. Plaats ze zo dat ze de rest van de moestuin niet beschaduwen, bijvoorbeeld aan de noordrand van het bed, zodat de lagere groenten hun licht behouden.

Water geven

De boon heeft vooral regelmatig water nodig op het moment van de bloei en de peulvorming. Een watertekort in dit stadium doet de bloemen vallen en geeft korte, draderige peulen. Geef water aan de voet, zonder het gebladerte nat te maken, in de zomer bij voorkeur ’s avonds.

Voor de bloei blijft u sober: een wateroverschot op een jonge plant bevordert het gebladerte ten koste van de bloemen. Een lichte mulch aan de voet houdt de grond koel tijdens de droge periodes van juli en augustus.

Grond en verpotten

De boon is niet veeleisend, maar ze houdt van een losse, lichte en goed doorlatende grond, niet te zwaar noch doorweekt. Vermijd verse, stikstofrijke bemesting: zoals alle vlinderbloemigen bindt ze zelf de stikstof uit de lucht dankzij de bacteriën op haar wortels, en een stikstofoverschot doet bladeren groeien in plaats van peulen.

Een te koude en vochtige grond is haar ergste vijand bij het zaaien. Wacht tot hij boven 12 graden opwarmt. In de zware grond van de streek helpt een lichte aanaarding of een verhoogd bed de grond om in de lente sneller op te drogen en op te warmen.

Temperatuur en luchtvochtigheid

De boon is uitgesproken vorstgevoelig. Het zaad kiemt in de grond niet onder 10 tot 12 graden, en de minste vorst doodt de plant. Het is een zomergroente die warmte vraagt om snel op te komen en zonder stokken te groeien.

In het Belgische klimaat is dat de factor die de hele kalender bepaalt. Onze nachten blijven tot laat in de lente koel, en een late vorst begin mei is rond Herve niet zeldzaam. We zaaien dus nooit voor half mei, en vaak wachten we tot eind mei om zeker te zijn. Aan de andere kant maken de eerste najaarsvorsten, vaak rond half oktober, een einde aan de oogst.

Snoeien en onderhoud

De boon wordt niet gesnoeid, maar de stokvariëteiten worden geleid. Zet stokken, net of steunen meteen bij het zaaien op zodat de windende stengels er zich vanzelf aan vastgrijpen. Help zo nodig de eerste scheuten hun steun te vinden, daarna klimmen ze alleen.

Voor stambonen stabiliseert een lichte aanaarding aan de voet, wanneer de planten een vijftiental centimeter hoog zijn, ze en belet dat ze onder het gewicht van de peulen omvallen. Knijp de top van de stokken in zodra ze de bovenkant van de steun bereikt hebben, om de plant op de productie te concentreren in plaats van op de hoogte.

Ziekten en plagen

De boon vreest vooral de met vocht verbonden ziekten. De anthracnose (Colletotrichum lindemuthianum) tekent de peulen met bruine geringde vlekken, en het vetvlekkenziekte, een bacterieziekte, laat olieachtige vlekken op de bladeren achter. Beide verspreiden zich bij vochtig weer, dat bij ons vaak voorkomt. Raak nooit nat gebladerte aan en zet de planten ruim uit elkaar zodat ze snel drogen.

Wat plaagdieren betreft, verslinden slakken de jonge scheuten vlak boven de grond, vooral in onze vochtige lentes, en zwarte bladluizen koloniseren soms de top van de stengels. Oogst en verwijder zieke peulen, en pas vruchtwisseling toe door drie jaar lang geen bonen op dezelfde plaats terug te zetten.

Vermeerdering

De boon wordt rechtstreeks ter plaatse gezaaid, nooit verspeend. Zaai in potjes van vijf tot zes zaden om de veertig centimeter, of op een rij met de zaden acht tot tien centimeter uit elkaar, drie centimeter diep. Geef na het zaaien goed water en wacht op de opkomst, een goede week bij warm weer.

Om uw eigen zaad te oogsten, laat u op het einde van het seizoen enkele mooie peulen volledig aan de plant drogen, tot ze perkamentachtig worden. Dop ze, laat de zaden enkele dagen aan de lucht drogen en bewaar ze droog voor het volgende jaar. De boon herzaait zich zeer goed van het ene jaar op het andere.

Giftigheid

Rauwe peulen en droge zaden bevatten fasine, een lectine die ziek maakt. De prinsessenboon wordt altijd gekookt gegeten, nooit rauw.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Zaai bij ons nooit voor half mei: de boon is vorstgevoelig en haar zaad rot in koude, vochtige aarde.
• Pluk vaak en jong. Hoe meer malse peulen u verzamelt, hoe meer de plant bloeit en bijmaakt.
• Geen mest of stikstofmeststof: de boon maakt haar eigen stikstof, de overmaat geeft bladeren in plaats van peulen.
• Zaai tot juli om de twee tot drie weken een nieuwe rij om de hele zomer verse bonen te oogsten.