Rabarber

Standplaats en licht

De rabarber gedijt van volle zon tot halfschaduw. Een ’s ochtends zonnige ligging met wat schaduw in de namiddag past hem heel goed en voorkomt dat de grond bij de eerste warmte te snel uitdroogt; hoe heter de zomer, hoe meer die namiddagschaduw telt. Het is een grote plant, een volwassen pol neemt gemakkelijk een vierkante meter in, voorzie hem plaats.

Vermijd enkel de donkere hoeken en boomwortels die met hem zouden concurreren om water en voedingsstoffen. Een open plek, achteraan in de moestuin of langs een rand, waar je hem jarenlang met rust laat, is ideaal. Eenmaal geplant, verplaats je hem niet lichtzinnig.

Water geven

De rabarber houdt ervan dat de grond fris blijft. Hij heeft grote bladeren die sterk verdampen, en een uitdrogende grond remt de steelproductie. In een gematigd, regenrijk klimaat volstaat de regen meestal, maar tijdens de droge periodes van het voorjaar en de vroege zomer, volop in de steelproductie, giet je royaal een- tot tweemaal per week in plaats van in kleine beetjes.

Een goede mulch aan de voet, stro, gedroogd maaisel of dood blad, houdt het vocht vast en beperkt het gieten. Het is de nuttigste handeling van het seizoen: hij houdt de grond fris en voedt tegelijk de aarde terwijl hij verteert. Let er alleen op het hart van de plant niet onder de mulch te begraven.

Grond en verpotten

De rabarber is heel gulzig en wil een diepe, rijke, frisse grond. Hij drijft dikke wortels de diepte in, dus verlucht bij het planten goed en graaf een flinke dosis rijpe compost of verteerde mest in. Een arme grond geeft magere stelen, een rijke grond geeft dikke, gulle stelen.

Plant bij voorkeur in de herfst of op het einde van de winter, waarbij je het wortelstuk zo begraaft dat de knop net aan de oppervlakte blijft, niet te diep. Zet de planten een goede meter uit elkaar. Breng elke herfst een goede schep compost of mest aan de voet om die gulzigheid te onderhouden, dat is wat een plant tien jaar en langer doet standhouden.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Het is een plant van koud klimaat, perfect op haar gemak overal waar de winter uitgesproken is. De rabarber is winterhard tot USDA-zone 3, dus bij winters onder -30 °C, en verdraagt herhaalde vorst zonder verpinken. Het blad verdwijnt in de winter volledig, de wortelstok blijft in leven onder de grond en loopt in het voorjaar weer uit.

Sterker nog, de kou doet hem goed. Hij heeft enkele weken onder 4 °C nodig, een vernalisatie, om het volgende voorjaar krachtig te herstarten. Een vochtige, koele winter is dus geen hindernis maar een troef: het is precies het klimaat dat hij nodig heeft, en het is de te zachte winter die hem parten speelt. Hem beschermen is nutteloos, hij redt zich alleen.

Snoeien en onderhoud

Het gewone onderhoud komt neer op twee handelingen. Eerst verwijder je de bloemstelen zodra ze in het voorjaar opkomen. De rabarber wil bloeien, een grote holle steel bekroond met een witte pluim steekt dan in het midden omhoog: snij hem zonder wachten aan de basis, want de bloei put de plant uit en doet de steelproductie kelderen.

Daarna, op het einde van het seizoen, laat je het blad in de herfst ter plaatse vergelen en verwelken, het geeft zijn reserves terug aan de wortelstok. Snij of verwijder enkel de volledig dode bladeren. Een goede opruim bij de intrede van de winter, een gift compost, en het is voor mekaar.

Ziekten en plagen

Goed nieuws, de rabarber is een van de gezondste planten van de moestuin. Hij heeft zo goed als geen ziekten en geen ernstige plagen, wat deels zijn reputatie van gemakkelijke plant verklaart. Zijn robuustheid maakt dat je hem bijna vergeet.

Het enige echte risico is in een vochtig klimaat de hartrot, bevorderd door een doorweekte grond en een te diep begraven of onder natte mulch verdronken hart. Plant de knop aan de oppervlakte en zorg voor een grond die niet stagneert. Slakken kunnen in het voorjaar de heel jonge bladeren aanknabbelen maar vallen zelden een gevestigde plant aan. In de praktijk niets verontrustends.

Vermeerdering

De rabarber wordt vermeerderd door deling van de wortelstok, en dat is meteen de beste manier om hem te verjongen. Om de vijf tot zes jaar, in de herfst of op het einde van de winter wanneer de plant in rust is, graaf je de wortelstok op en steek je hem met de spade in stukken. Elk stuk moet minstens een goede zichtbare knop en een stuk vlezige wortel dragen. Plant meteen weer, knop aan de oppervlakte, in goed verrijkte aarde.

Deze deling verjongt een oude plant die dunnere stelen begon te maken en geeft je gratis nieuwe planten om te zetten of weg te geven. Zaaien bestaat maar geeft onregelmatige, trage planten, dat laat je aan de nieuwsgierigen: voor een moestuin is de deling sneller en betrouwbaarder.

Giftigheid

Let op, de rabarber wordt maar gedeeltelijk gegeten. Je verbruikt enkel de stelen, de vlezige rode of groene stelen. De bladeren zijn giftig: ze zijn rijk aan oxaalzuur en andere stoffen die misselijkheid, braken, buikpijn en, in hoge dosis, ernstiger klachten veroorzaken. Deze giftigheid geldt voor de mens zoals voor de dieren, honden, katten en pluimvee inbegrepen. Eet nooit de bladeren en geef ze niet zonder voorzorg op de compost bestemd voor de moestuin, gooi ze op de algemene compost.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Oogst het eerste jaar niet. Laat de plant inburgeren, een beetje het tweede jaar, volop daarna: dat is wat tien jaar productie garandeert.
• Eet nooit de bladeren, enkel de stelen. De bladeren zijn giftig, voor jou zoals voor je dieren.
• Oogst door de steel aan de basis te trekken en te draaien in plaats van te snijden, en laat altijd minstens een derde van de stelen op de plant.
• Snij de bloemstelen zodra ze opkomen: de bloei put de plant uit en doet de steeloogst kelderen.
• Deel de wortelstok om de vijf tot zes jaar in de herfst: dat verjongt een oude plant en geeft je gratis planten.