Wijnstok

Standplaats en licht

De wijnstok heeft alle zon nodig die hij kan krijgen. Reserveer voor hem de warmste muur van de tuin, die de middag- en namiddagzon vangt, pal zuid op het noordelijk halfrond en pal noord op het zuidelijk, waartegen hij geleid wordt: de steen of baksteen geeft ’s nachts de warmte van de dag terug en wint de graden die een koele zomer mist. Een goed gelegen pergola of prieel doet het ook en geeft onder de rank bovendien schaduw.

Vermijd vochtige laagtes in de tuin en slecht verluchte hoeken. De wijnstok wil direct licht op de trossen en lucht die rond het loof circuleert. Een plek beschut tegen koude winden, geleund tegen een gebouw, brengt in een koel klimaat de beste omstandigheden samen. In een heel heet klimaat keert de eis om: daar beschermt de middagschaduw de korrels tegen zonnebrand.

Water geven

Eenmaal ingeworteld wortelt de wijnstok diep en verdraagt hij droogte goed. De eerste twee jaar geef je regelmatig water zolang het wortelstelsel afdaalt, vooral in een pot of tegen een muur die de voet snel uitdroogt. Daarna volstaat een royale gietbeurt tijdens lange droge zomerperiodes, aan de voet en nooit op het loof.

Wees banger voor overschot dan voor tekort. Een voortdurend doorweekte bodem bevordert ziekten en verdunt de suikers van de druif. Op het einde van het seizoen, wanneer de trossen van kleur veranderen, houd je de stok eerder droog: de waterstress concentreert de suiker en verbetert de smaak duidelijk.

Grond en verpotten

De wijnstok is niet veeleisend wat de rijkdom van de bodem betreft, hij verkiest zelfs arme, stenige en goed gedraineerde grond boven vette aarde die hem in het loof laat schieten ten koste van de vruchten. Een bodem te rijk aan stikstof geeft een uitbundige rank en weinig druiven. Het draait om drainage: hij haat stilstaand water rond de wortels.

Bij het planten bewerk je de grond diep, want de wortels gaan ver naar beneden. Is je grond zwaar en kleiïg, verbeter dan de drainage met grind en zand, en plant eventueel op een klein heuveltje. Een gift goed verteerde compost volstaat ruimschoots, het is onnodig te overdrijven met mest.

Temperatuur en luchtvochtigheid

De stronk van de wijnstok is in een gematigd klimaat volkomen winterhard en overwintert buiten zonder bescherming: hij incasseert strenge vorst zodra het hout is uitgerijpt, en de slapende ogen lijden nauwelijks boven -15 tot -20 °C. Het is dus niet de winterkou die een probleem vormt, anders dan bij veel kouwelijke fruitbomen; ze wordt pas weer beslissend in een ruw landklimaat, waar je op hybride rassen overschakelt.

Het gevoelige punt is de zomerwarmte en de duur ervan. De wijnstok heeft een lang warm seizoen nodig om te rijpen, en een zachte, korte zomer beperkt hem. Late voorjaarsvorst kan ook de tere jonge scheuten bij het uitlopen verschroeien, zolang het vorstseizoen niet voorbij is: tegen een warme muur daalt dat risico duidelijk. Aan de andere kant vertraagt de stok boven 30 °C in het loof zijn fotosynthese en stijgen de suikers niet meer.

Snoeien en onderhoud

De wintersnoei is de sleutel tot de vruchtvorming en hij moet streng zijn. De wijnstok vrucht alleen op de scheuten van het jaar uit eenjarig hout, dus moet je dat hout elke winter vernieuwen door kort te snoeien. Kies een geleiding als Guyot of cordon: je houdt enkele sporen met twee of drie ogen en een vervangrank, en verwijdert al de rest. Snoei in volle rusttijd, voor het sap opstijgt, anders bloedt de stok hevig.

Tijdens de groei neemt de groene snoei het over en telt hij even zwaar. Top de scheuten die te lang worden om de energie op de trossen te concentreren. Ontblader vooral rond de trossen vanaf de kleuromslag om ze aan zon en lucht bloot te stellen: dat laat ze rijpen en opdrogen en beperkt de rot. Hoever je ontbladert, beslist het klimaat: royaal waar de zon ontbreekt, voorzichtig en enkel aan de minst belichte kant waar de korrels zonnebrand riskeren. Verwijder ook de dieven en de overtollige trossen om alleen te houden wat de stok in jouw klimaat tot rijpheid kan brengen.

Ziekten en plagen

In een vochtig klimaat heeft de wijnstok twee grote vijanden, beide schimmels. De valse meeldauw (Plasmopara viticola) bedekt de bovenkant van de bladeren met olieachtige gele vlekken en de onderkant met een witte viltlaag, en kan de trossen bij zacht en nat weer vernietigen. De echte meeldauw (Erysiphe necator) vormt een grijze poederachtige viltlaag op bladeren en korrels, die openbarsten en rotten. Een zachte, natte zomer is een droombodem voor beide ziekten, een hete en droge remt ze duidelijk af.

Twee strategieën. De beste, van meet af aan resistente rassen kiezen, hybride of interspecifiek genoemd, die weinig of geen behandeling vragen, een echt gemak in een regenrijke streek. Anders moet je op een klassiek gevoelig ras vanaf het voorjaar preventief behandelen, bordeauxse pap tegen de valse meeldauw en zwavel tegen de echte meeldauw, en herhalen na regen. Verlucht in elk geval de stok door snoei en ontbladering, droge lucht is je beste bondgenoot.

Vermeerdering

De wijnstok vermeerdert zich heel gemakkelijk door stekken, dat is de eenvoudigste weg. Neem in de winter, bij de snoei, stukken goed uitgerijpt eenjarig hout, twintig tot dertig centimeter lang met drie of vier ogen. Bewaar ze koel in zand tot het voorjaar, plant ze dan in een pot of in volle grond met een enkel oog erbovenuit. De aanslag is royaal.

Afleggen werkt ook heel goed: leg in het voorjaar een lange soepele scheut op de grond, graaf er een deel van in en laat de top buiten, hij wortelt in de loop van het jaar en wordt de volgende winter losgemaakt. Voor rassen geënt op een druifluisbestendige onderstam, weet dat het stekken het ras reproduceert maar niet de wortelbescherming: bij enkele stokken in de tuin is de inzet klein, maar waar de druifluis gevestigd is gaat een wortelechte stok mettertijd achteruit en is een geënte plant uit de handel veiliger.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Kies van meet af aan een vroeg, ziekteresistent ras, hybride of interspecifiek genoemd: in een kort, vochtig klimaat verandert dat alles.
• Leid de wijnstok tegen de warmste muur van de tuin, die de namiddagzon vangt: de warmte die het metselwerk ’s nachts teruggeeft laat een druif rijpen die midden in de tuin zuur zou blijven.
• Wees niet bang om in de winter kort te snoeien. De wijnstok vrucht op het hout van het jaar uit eenjarig hout, een schuchtere snoei geeft veel bladeren en weinig druiven.
• Ontblader rond de trossen vanaf de kleuromslag: zon en lucht laten de korrels rijpen en nemen de valse meeldauw de wind uit de zeilen. In een heel heet klimaat doe je het zuiniger, zodat de korrels niet verbranden.
• Proef altijd een korrel voor je oogst. Een druif op het oog geplukt, op zijn kleur, is vaak nog zuur: het is de suiker die beslist.