Pastinaak

Standplaats en licht

De pastinaak houdt van volle zon of heel lichte schaduw. Reserveer haar een goed vrij bed, zonder boom of haag die haar concurrentie zou aandoen en de wortel licht en water zou ontnemen. Een goede standplaats geeft grotere en regelmatigere wortels.

Omdat de teelt lang is, van het voorjaar tot de winter, kies een plek waar de pastinaak enkele maanden ter plaatse kan blijven zonder je te storen. Het is een groente die je zet en bijna vergeet, op voorwaarde dat je haar bij het begin licht hebt gegeven.

Water geven

Tijdens de kieming, die traag is, houd het oppervlak van de bodem koel. Een zaaibed dat uitdroogt, brengt een toch al grillige opkomst in gevaar, geef dus water in een fijne, regelmatige nevel tot de kiemplantjes verschijnen. Dit is de meest delicate periode van de hele teelt.

Eens de planten gevestigd zijn, vraagt de pastinaak weinig water. Haar lange wortel haalt het vocht uit de diepte. Geef vooral water bij de droge periodes van de zomer, zonder overdaad. Onregelmatig water geven, een afwisseling van droogte en zware regen, doet de wortels barsten, beter is een matige maar aanhoudende gift.

Grond en verpotten

Dit is het punt dat alles beslist bij de pastinaak. Ze heeft een diepe, losse, steenvrije grond nodig. De wortel duikt recht naar beneden, en de kleinste hindernis, een steen, een harde kluit of slecht verteerde verse mest, doet haar vorken of zich verdraaien. Spit diep en verkruimel de grond goed voor de zaai.

Vermijd verse bemesting vlak voor de teelt, ze bevordert misvormde, gevorkte wortels. Een grond die het vorige jaar verrijkt is, of goed rijpe compost, past beter. In zware, kleiige grond, typisch voor sommige percelen van de streek, maak losser met zand en compost, of kies een ras met een korte, ronde wortel.

Temperatuur en luchtvochtigheid

De pastinaak is hard tegen de koude, een van de robuustste groenten van de tuin. Ze verdraagt de vorst van onze winters zonder verpinken en blijft in een aan het oppervlak bevroren grond perfect eetbaar. De koude beschadigt haar niet, integendeel, ze veredelt haar.

De eerste herfstvorst zet de omzetting van een deel van het zetmeel in suiker in gang, en dan geeft de pastinaak het beste van zichzelf. Te vroeg geoogst, voor de koude, blijft ze flauwer. In België wordt geduld beloond: na november geplukte wortels zijn merkelijk zoeter.

Snoeien en onderhoud

De pastinaak wordt niet echt gesnoeid, maar twee handelingen tellen. De eerste is het uitdunnen: wanneer de jonge planten enkele echte bladeren hebben, houd maar één plant per tien tot vijftien centimeter. Te dicht op elkaar staande planten geven magere wortels. De tweede is het regelmatig wieden aan het begin, want de pastinaak komt traag op en laat zich snel verstikken door onkruid.

Een woord van voorzichtigheid voor het onderhoud van het blad. Het sap en de bladeren van de pastinaak kunnen onder invloed van de zon een fotodermatitis veroorzaken, een huidreactie die brandt en rood wordt bij het gecombineerde contact van het sap en de stralen. Bij zonnig weer, hanteer het blad bedekt, lange mouwen en handschoenen, vooral bij de oogst of bij een grote wiedbeurt.

Ziekten en plagen

De pastinaak is weinig vatbaar voor last, maar twee problemen keren terug onder ons vochtige klimaat. De wortelvlieg tast ook haar aan: haar larven graven gangen in de wortel. Een bij de zaai gelegd insectengaas en het vermijden van zaaien nabij wortelen beperken de schade.

Wat ziekten betreft, kunnen bladvlekkenziekte en echte meeldauw het blad tekenen in een vochtige nazomer, zonder de oogst ernstig in gevaar te brengen. De wisselteelt, geen pastinaak of wortel drie of vier jaar lang op dezelfde plek terugzetten, blijft de beste preventie. De slakken op hun beurt loeren in het voorjaar op de jonge planten.

Vermeerdering

De pastinaak wordt enkel vermeerderd door directe zaai ter plaatse, want haar lange wortel verdraagt het verplanten slecht. Men zaait van april tot mei, in rijen met dertig centimeter afstand, waarbij men de zaden bedekt met een halve centimeter fijne grond. De opkomst duurt twee tot vier weken, het vraagt dus geduld en een koel gehouden bodem.

Het detail dat men niet mag verwaarlozen: de pastinaakzaden verliezen hun kiemkracht heel snel. Gebruik altijd vers zaad van het jaar, een zakje van vorig jaar komt slecht of helemaal niet op. Om de rijen tijdens de lange kieming te herkennen, schuif een paar radijszaden in de voor, ze komen snel op en markeren de rij.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Gebruik altijd vers pastinaakzaad van het jaar. Een oud zakje komt slecht op, het is de eerste oorzaak van mislukking.
• Zaai een paar radijzen in dezelfde voor: ze komen snel op en markeren de rij tijdens de twee tot vier weken kieming van de pastinaak.
• Oogst niet voor de vorst. De koude zet het zetmeel om in suiker en maakt de pastinaak veel beter.
• Laat de wortels de hele winter onder een mulch in de grond en trek naar behoefte uit: het is de beste manier om ze te bewaren.
• Hanteer bij zonnig weer het blad met bedekte armen en handen om de door het sap veroorzaakte huidreactie te vermijden.