Rozemarijn

Standplaats en licht

Rozemarijn vraagt volle zon en warmte. Geef hem de warmste en meest beschutte plek van de tuin, idealiter tegen een muur die de middagzon vangt, warmte afgeeft en hem beschermt tegen de overheersende koude wind. Hoe minder zon hij krijgt, hoe minder hij bloeit en hoe minder hij geurt.

Deze warme ligging heeft in een koel klimaat een dubbel voordeel: ze bevordert zijn groei in de zomer en geeft hem de beste kansen om de winter door te komen, door hem droog te houden en enkele graden te winnen aan de voet van de muur. In pot zet je hem in de zon en zorg je dat je hem in de winter beschut kunt zetten.

Water geven

Rozemarijn vreest, net als de andere garrigueplanten, te veel water. Eenmaal in de volle grond gevestigd, stelt hij zich tevreden met de regen en vraagt hij alleen om water bij uitgesproken droogte. Een rozemarijn die vergeelt en wegkwijnt, lijdt veel vaker aan een doorweekte bodem dan aan dorst.

In pot laat je de bovenlaag van het substraat opdrogen tussen twee beurten en geef je matig water. In de winter sterk verminderen, een met water verzadigde, bevroren pot is de meest voorkomende oorzaak van het verlies van rozemarijn onder een regenachtige winter.

Grond en verpotten

De drainage is essentieel. Rozemarijn wil een lichte, steenachtige of zanderige, eerder kalkrijke en schrale grond waar het water nooit blijft staan. Een zware, kleiige grond, de hele winter vochtig, is voor hem fataal.

Op zware grond plant je hem op een heuveltje, werk je grind of grof zand in, of kweek je hem in een grote pot met een doorlatend substraat en een dikke drainagelaag onderin. Vermijd stikstofrijke bemesting, die zachte, met water gevulde scheuten geeft die vorstgevoeliger en minder geurig zijn.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Dat is het delicate punt zodra je het mediterrane klimaat verlaat. Rozemarijn is maar half winterhard: hij verdraagt matige vorst, in de orde van min tien tot min twaalf graden bij de gangbare variëteiten, maar lijdt of sterft bij langdurige strenge koude, vooral in combinatie met vochtige grond. Hij is dus geen even betrouwbare wintervaste plant als tijm of bieslook. De variëteit 'Arp', in de Verenigde Staten geselecteerd op koudebestendigheid, verdraagt duidelijk meer, ongeveer min vijftien tot min achttien graden in een grond die in de winter droog blijft.

Twee strategieën werken. In de volle grond plant je hem aan de voet van een muur die de middagzon vangt, in zeer goed doorlatende grond, en bescherm je de wortelvoet met een droge mulch en het loof met een winterdoek bij aangekondigde koude. Nog veiliger kweek je hem in pot die je bij strenge koude in een koele, lichte, vorstvrije ruimte zet, een veranda of een koude serre. Rechtopstaande variëteiten zijn iets weerbaarder dan kruipende.

Snoeien en onderhoud

Snoei rozemarijn na de bloei om hem compact te houden en te vermijden dat hij kaal en te houtig wordt. Snoei de scheuten van het jaar met een derde terug, zonder in het oude, kale hout te snijden, dat slecht of helemaal niet meer uitloopt.

Een lichte, regelmatige snoei verlengt het leven van de struik en houdt een mooie vorm. Vermijd snoeien aan het begin van de winter: de jonge scheuten uit een late snoei zouden zacht zijn en bevriezen. Bewaar de snoei voor het voorjaar en de vroege zomer.

Ziekten en plagen

Goed en droog geplaatst is rozemarijn robuust. Zijn belangrijkste vijand onder een natte winter blijft wortelrot door een te vochtige bodem, meer dan een plaag. Een plant die bruin wordt en uitdroogt, heeft meestal de wortels in het water gehad of is bevroren.

Onder de plagen kan het rozemarijnhaantje verschijnen, een kleine kever waarvan de larven het loof opvreten. Echte meeldauw bedekt bij vochtig, stilstaand weer soms de jonge scheuten. Een goede luchtcirculatie, een doorlatende bodem en een zonnige ligging volstaan doorgaans om de struik zonder behandeling gezond te houden.

Vermeerdering

Rozemarijn wordt vooral vermeerderd door stekken, de betrouwbaarste methode. In de zomer neem je stekken van halfverhoute stengels van tien centimeter, verwijder je de onderste blaadjes en plant je ze in een zanderig mengsel dat net vochtig wordt gehouden, uit de directe zon. Het wortelen duurt enkele weken.

Afleggen lukt even goed: leg een lage stengel op de grond, bedek hem met aarde en laat het uiteinde uitsteken, hij wortelt vanzelf. Zaaien is mogelijk maar traag, grillig en niet soortecht, men verkiest duidelijk het stek, dat een soortechte en al robuuste plant geeft.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• Rozemarijn is buiten zijn mediterrane verspreidingsgebied niet volledig winterhard: bescherm de wortelvoet in de volle grond bij strenge koude, of kweek hem in pot om vorstvrij binnen te halen.
• Koude plus vochtige grond staat gelijk aan een dode plant. Drainage en nagenoeg geen water in de winter tellen even zwaar als de vorstbescherming.
• Plant aan de voet van een muur die de middagzon vangt: de afgegeven warmte en de beschutting tegen de wind geven hem zijn beste kansen om de winter door te komen.
• Vermeerder door stekken in plaats van zaaien: het stek geeft een soortechte, al robuuste plant, zaaien is traag en grillig.