Citroenverbena

Standplaats en licht

Citroenverbena wil volle zon, zonder compromis. Het is in de zon dat haar bladeren zich met etherische oliën vullen en die zo heldere citroengeur ontwikkelen. Geef haar de warmste en lichtste plek van de tuin of het terras, indien mogelijk tegen een muur die de warmte vasthoudt.

Een te schaduwrijke hoek geeft een verzwakte plant, met slappe stengels en een teleurstellende geur. In pot draai je de pot af en toe zodat de struik zich gelijkmatig ontwikkelt, en kies je van meet af aan de zonnigste standplaats die je haar in het warme seizoen kunt bieden.

Water geven

In volle groei, van het voorjaar tot de herfst, houdt verbena van regelmatig water geven, maar nooit van een doorweekte bodem. Laat de bovenste centimeters van het substraat tussen twee beurten opdrogen, geef dan royaal water. In pot en bij grote hitte kan dat water om de twee of drie dagen betekenen, meer bij een echte hittegolf.

In de winter verandert alles. Zodra de bladeren gevallen zijn en de plant beschut in rust is, verminder je het water heel sterk: het substraat moet net amper vochtig blijven, bijna droog. Een met water verzadigde kluit op een ontbladerde, koel staande plant betekent gegarandeerd wortelrot. Het is de meest gemaakte fout bij het overwinteren.

Grond en verpotten

Citroenverbena vraagt een lichte en vooral heel goed doorlatende grond. Een mengsel van kwaliteitspotgrond, lichter gemaakt met grof zand of perliet, past haar goed in pot. Ze vreest stilstaand vocht rond de wortelhals en de wortels, onder ons regenachtige klimaat nog meer.

In volle grond, in de zeldzame gevallen waarin men de gok waagt, is een zware, kleiige grond zoals vaak in de streek voor haar ronduit ongunstig. Je moet dan het plantgat royaal lichter maken met zand en compost, en op een verhoogde stand spelen zodat het water wegloopt. De drainage gaat voor op de rijkdom van de grond.

Temperatuur en luchtvochtigheid

Dit is het punt dat haar hele teelt bij ons bepaalt. Citroenverbena is vorstgevoelig: ze verdraagt enkele korte, lichte vorstjes, in de orde van min 5 graden op een goed gevestigd, gemulcht exemplaar, maar een klassieke Belgische winter, vochtig en langdurig, krijgt haar klein in volle grond in de streek van Herve. De combinatie van kou en vocht is veel dodelijker dan droge kou.

De oplossing die werkt, is vorstvrij overwinteren, tussen 2 en 10 graden: een onverwarmde veranda, een lichte garage, een koel trappenhuis, een koude serre. Ze brengt de winter ontbladerd door, in rust, en loopt in het voorjaar weer uit vanuit haar stengels of vanuit de stronk. Verwarmen hoeft niet, het is de rust in de koelte die haar in reserve zet voor het volgende seizoen.

Snoeien en onderhoud

De hoofdsnoei gebeurt in het voorjaar, en niet in de herfst. Wacht tot de nieuwe scheuten duidelijk uitlopen, bij ons vaak in april of mei, om te zien welk hout is uitgelopen en welk dood is. Je snoeit dan stevig boven de jonge scheuten, en verwijdert al het droge, breekbare hout, om een compacte silhouet te herstellen en de vertakking af te dwingen.

Weersta de neiging om in de herfst te snoeien. Een plant die voor de winter is teruggesnoeid, gaat verzwakt de kou in, en je weet nog niet welke stengels het gehouden hebben. Een opruimsnoei op het juiste moment, bij het hernemen van de groei, geeft een dichte struik, rijk aan geurige bladeren. De verse snoeiresten bewaar je trouwens om een aftreksel te kruiden.

Ziekten en plagen

Goed geteeld, in de zon en in gedraineerde grond, is citroenverbena weinig vatbaar voor ziekten. Haar vijand nummer een is geen schimmel maar het teveel aan winterwater: wortel- en voetrot, veroorzaakt door een doorweekt substraat op een rustende plant. De preventie zit in een tijdens de rust bijna stopgezet water geven en een pot die nooit in zijn schotel staat.

Aan de plaagkant let je op spint tijdens een overwintering in een droge, warme sfeer, het steekt het blad aan en laat het vergrijzen, evenals op bladluizen en soms schildluizen op de binnengehaalde exemplaren. Een goede verluchting van de overwinteringsruimte en een regelmatige inspectie van de onderkant van de bladeren volstaan meestal om ze in bedwang te houden.

Vermeerdering

Stekken is de koninklijke methode, en het is in de zomer vrij makkelijk. Neem in juni of juli stekken van halfrijpe stengels van tien tot vijftien centimeter, verwijder de onderste bladeren en plant ze in een licht, vochtig mengsel, afgedekt onder een zakje of een miniserre om de luchtvochtigheid te behouden. De beworteling duurt enkele weken in de warmte.

Je kunt de stek ook in een glas water proberen, minder betrouwbaar maar leuk om te volgen. Zaaien bestaat maar blijft traag en onzeker, dat laat je aan de kwekers over. Een in de zomer geslaagde stek brengt zijn eerste winter idealiter goed vorstvrij in pot door, want een jonge plant is nog kwetsbaarder dan een gevestigd exemplaar.

Onderhoudskalender maand per maand

De tips van Green Hub

• In de winter is een kale verbena zonder bladeren niet dood: ze slaapt. Krab een stengel, als het eronder groen is, leeft ze en loopt ze in het voorjaar weer uit.
• Tijdens de overwintering is de vijand het water, niet de matige kou. Geef amper water, een doorweekt substraat op een rustende plant laat de wortels zeker rotten.
• Snoei alleen in het voorjaar, zodra de jonge scheuten zijn uitgelopen. Je weet dan welk hout leeft en welk je moet snoeien, en je verzwakt de plant niet voor de winter.
• Pluk de bladeren ’s ochtends, in de zon, wanneer hun citroengeur het meest geconcentreerd is. In de schaduw gedroogd behouden ze hun aroma voor de winterthee.
• Verwar haar niet met het ijzerhard of met de eenjarige perkverbena’s: alleen deze Zuid-Amerikaanse struik draagt die echte citroengeur.